Zarif Bahçe & Ev

CAMIN ARDINDA SONBAHAR

Evin İçinden Bahçeye Uzanan Zarafet

Sonbahar bahçeye çıkmadan önce pencereden başlar. Bir sabah perdeyi araladığınızda ağaçların turuncuya, bakıra, bordoya döndüğünü görürsünüz. İşte o an, evin ve bahçenin aynı hikâyeyi anlatmaya başladığı andır.

Yaz aylarında bahçe evin dışında yaşanır. Sonbaharda ise ilişki tersine döner: Bahçeyi artık çoğunlukla içeriden, camın ardından seyrederiz. Bu yüzden ekimde bahçeyi güzelleştirmek, aslında pencereden görünen manzarayı güzelleştirmektir.

Ekim, kasımın griliği değildir. Güneş hâlâ sıcak, renkler en canlı hâlinde. Bu ay pencere önünden başlayıp terasa, oradan bahçenin en uzak köşesine kadar tek bir bütün kuruyoruz ve toprağa baharın ilk sözlerini veriyoruz. Büyük bir bahçeniz olsun ya da tek bir pencere pervazınız, ilke aynı: Göz, içeriden dışarıya kesintisiz bir zarafetle yürüyebilmeli.

PENCERE ÖNÜNDE BİR SONBAHAR KÖŞESİ

Sonbaharın en güzel köşesi, bahçeye bakan bir penceredir. Bu köşeyi kurmak için çok şeye ihtiyacınız yok; ihtiyacınız olan doğru yerleşim.

Koltuğu hafif çapraz yerleştirin. Cama tam dönük bir koltuk köşeyi odadan ayırır; hafif çapraz duran koltuk ise hem bahçeyi gösterir hem de odayla bağınızı korur. İki dünyayı birleştiren budur.

Küçük bir sehpa yeter. Üzerinde bir fincan, bir kitap ve tek bir vazo. Sehpa, koltuğun oturma yüksekliğinde ya da biraz altında olmalı; elinizi uzattığınızda rahatça ulaşabilmelisiniz.

Rengi bahçeden alın. Kırlentte ve örtüde dışarıdaki renkleri tekrar edin: yanık turuncu, bakır, kestane. Örtüyü özenle katlamayın; koltuğun koluna, sanki az önce kullanılmış gibi bırakın. Vazoya da bahçeden birkaç turuncu yıldız çiçeği ya da kuşburnu dalı koyun. İçerisi ve dışarısı aynı mevsimi konuşsun.

Görüşü kapatmayın. Pencere önüne konan her obje, bahçeyle aranızdaki çerçevenin bir parçasıdır. Pervaza tek ve alçak bir bitki yeter; uzun bitkiler manzarayı keser. Gündüz perdeyi tamamen açık tutun ki bahçe, odanın bir duvarı gibi içeri girsin.

TERAS VE BALKONUN YENİ HAVASI

Teras, ev ile bahçe arasındaki köprüdür. Sonbaharda bu köprüyü renkle kuruyoruz. Zemin sakin kalsın: krem ve doğal ahşap. Canlılığı vurgu renkleri getirsin: turuncu, bakır ve bordo. Bu sıcak aile, bu sayıdaki Moda & Stil bölümümüz "Sonbaharın Yeni Renk Kodları"yla da aynı dili konuşur; giydiğimiz renkler ile yaşadığımız mekân aynı mevsimi anlatır.

Minderler: Yazın beyaz ve açık mavi minderlerini kaldırın. Krem bir zemin üzerine iki ya da üç turuncu, bakır veya bordo kırlent yeterlidir. Kural basit: bir zemin rengi, bir vurgu ailesi. Her rengi aynı koltukta kullanmayın.

Fenerler: Bakır ya da eskitilmiş metal fenerler sonbaharın en zarif aksesuarıdır. Farklı boylarda üç fener, tek tek dağıtılmış beş fenerden daha etkilidir. Onları gruplayın.

Saksılar ve Üç Yükseklik Kuralı: Bir saksı grubunu zarif yapan, bitkilerin farklı yükseklikte olmasıdır.

- Uzun: Hareket ve hafiflik veren süs otları (tüylü süs otu, karex)

- Orta: Rengi taşıyan bitkiler (kasımpatı, süs lahanası, mercan çanı)

- Sarkan: Saksının kenarını yumuşatan bitkiler (sarmaşık, dikondra)

Saksılarda doğal malzemeyi seçin: pişmiş toprak, taş ya da mat seramik. Aynı grupta en fazla iki saksı malzemesi kullanın.

BAHÇEDE SONBAHAR KOMPOZİSYONLARI

Sonbahar bahçesi, yaz bahçesi gibi bolluk değil; seçilmiş bir güzellik ister. Ama seçilmiş olmak, solgun olmak demek değildir. Ekim bahçesi canlı olmayı hak eder.

Mevsimin çiçekleri: Kasımpatı sonbaharın kraliçesidir. Turuncu, bakır, bordo ve krem tonlarını bir arada kullanın; turuncu enerjiyi, krem ise dinginliği getirir. Mercan çanının bordo yaprakları çiçeklerin arasında derinlik yaratır. Erika (funda) alçak ve yumuşak bir örtü oluşturur, siklamen gölgede kalan köşeleri aydınlatır, süs lahanası ise kışa kadar dayanan heykelsi bir doku katar.

Farklı yükseklik, aynı ilke: Teras saksılarındaki üç yükseklik kuralı bahçede de geçerlidir. Arkada uzun süs otları ve çalılar, ortada çiçekler, önde yere yakın örtücüler. Bahçeye pencereden baktığınızda bu katmanlar derinlik hissi yaratır.

Balkabağı, ölçülü bir dokunuş: Zarafet ile kalabalık arasındaki çizgi tam buradadır. Balkabağını her yere değil, tek bir noktaya koyun: bir basamağa, bir bankın yanına ya da bir saksı grubunun dibine. Tek bir güçlü odak yeterlidir: büyük bir balkabağı, balkabağı biçimli bir saksı ya da farklı boylarda en fazla üç adet. Saksının içini mevsimin turuncu kasımpatılarıyla doldurun, yanına bir bakır fener koyun; gerisini bahçeye bırakın.

EKİM'DE TOPRAĞA NE EKİYORUZ?

Ekim, bahçenin yılın en bereketli dikim aylarından biridir. Toprak yazın sıcaklığını hâlâ korur, yağmurlar başlar ve kökler kış gelmeden yerleşecek zamanı bulur. Bu ay toprağa verdiğiniz her şey, baharda size geri döner.

Baharın Soğanları

Lale, sümbül, nergis, müscari, kardelen ve anemon. Ekim, bahar soğanlarının ayıdır.

- Derinlik: Soğanın kendi boyunun 2–3 katı derinliğe dikin.

- Yön: Sivri ucu yukarı gelecek şekilde yerleştirin.

- Grup: Tek tek değil, 5–7'li gruplar halinde dikin. Baharda daha doğal ve dolgun görünürler.

- Zamanlama: Sümbül, nergis, müscari ve kardelen ekim başından itibaren dikilebilir. Laleyi toprak biraz serinleyince, ekim sonu ile kasım arasında dikmek en iyisidir.

- Anemon: Dikmeden önce yumruları birkaç saat ılık suda bekletin.

Balkon için katmanlı saksı: Derin bir saksıya en alta lale, ortaya nergis, en üste müscari dikin. Tek saksıdan marttan mayısa kadar ardı ardına çiçek alırsınız.

Kış Boyu Açan Çiçekler

- Hercai menekşe: Ekim'in yıldızı. Şimdi dikilen hercai, kış boyunca ve ilkbaharda açmaya devam eder. Turuncu, bordo ve krem tonları bu ayın paletine çok yakışır.

- Şebboy ve aslanağzı: Şimdi dikilir, baharın ilk kokulu ve renkli çiçekleri olur.

- Kasımpatı ve süs lahanası: Açmış fide olarak alın; bahçeye anında renk verir.

- Siklamen: Yarı gölgede kalan köşeler ve pencere önleri için.

Ekim Bostanı

Sebze bahçesi sonbaharda boş kalmaz.

- Sarımsak: Dişleri sivri ucu yukarı gelecek şekilde 4–5 cm derinliğe dikin. Haziran'da hasat edersiniz.

- Arpacık soğan, bakla ve bezelye: Kışı toprakta geçirir, baharda ilk ürünü verir.

- Ispanak, marul, roka, tere ve maydanoz: Serin havayı sever; kış boyu taze yeşillik sağlar.

Balkonda bostan: Derin bir saksıda roka, tere ve maydanoz; ayrı bir saksıda birkaç diş sarımsak. Küçük bir alandan bütün kış sofraya taze yeşillik gelir.

Fidan, Çalı ve Çim

Gül, meyve ve yaprak döken süs ağacı fidanları için dikim sezonu ekim sonundan itibaren başlar. Süs otları ve mercan çanı da bu ay toprağa girer. Çimdeki seyrek yerleri tamamlamak ya da yeni çim ekmek için sonbahar yılın en doğru zamanıdır; toprak ılık, hava serindir ve tohum yazın kavurucu sıcağıyla mücadele etmez.

İklim notu: Soğuk iç bölgelerde dikimleri ekimin ilk yarısında tamamlayın. Ilıman sahil bölgelerinde ise dikimi kasım sonuna kadar yayabilirsiniz.

AKŞAM BAHÇESİNİN IŞIĞI

Ekimde akşam erken iner. Bahçeyi en çok gördüğümüz saatler, artık ışığın kaybolduğu saatlerdir. Bu yüzden akşam ışığı, sonbahar bahçesinin yarısıdır.

Sıcak beyaz seçin. Dış mekân ampullerinde 2700K civarı sıcak beyaz ışık tercih edin. Soğuk beyaz ışık bahçeyi bir otoparka çevirir; sıcak ışık ise yaprakların turuncu ve bakır tonlarını parlatır.

Işığı göz hizasının altında tutun. Zarif bir bahçe ışığı göz almaz, yalnızca gösterir. Yüksek aplikler yerine yere yakın, aşağıya yönlenen ışıklar kullanın.

Üç ayrı ışık, üç ayrı görev:

- Yol: Yürüme yolunu yandan ve alçaktan aydınlatın. Işık yolu değil, adımı göstersin.

- Oturma alanı: Fenerler ve mumlar. Burada ışık yumuşak ve dağınık olmalı.

- Bitkiler: Bir ağacı ya da süs otu kümesini aşağıdan yukarıya aydınlatın. Akşam pencereden bakıldığında bahçenin gölgeleri bir tablo gibi görünür.

Elektrik tesisatı kurmak istemeyenler için güneş enerjili fenerler ve kazık lambalar iyi bir başlangıçtır.

KÜÇÜK ALANLARDA AYNI ZARAFET

Zarafet metrekareyle ölçülmez. Büyük bir bahçeniz yoksa aynı duyguyu bir balkonda ya da bir pencere önünde kurabilirsiniz. Formülümüz şu:

Bir saksı, bir fener, bir örtü.

- Bir saksı: Üç yükseklik kuralını tek saksıda uygulayın. Ortaya bir süs otu, etrafına iki turuncu kasımpatı ya da hercai, kenarlara sarkan bir sarmaşık.

- Bir fener: Bakır ya da metal, içinde led mum.

- Bir örtü: Balkon sandalyesinin koluna ya da pencere önündeki koltuğa.

Küçük bir balkonda zemine dış mekân halısı sermek, alanı odanın devamı gibi gösterir. Pencere kenarındaki bir çiçekliğe hercai ve siklamen dikmek ise bahçesi olmayan bir evin, pencereden görünen bahçesi olur.