ZARİF REÇETE — EKİM 2026

KENDİ ŞAMPUANINI, SAÇ KREMİNİ VE YÜZ KREMİNİ HAZIRLA

EVDE, AZ VE TAZE

Bu ay mutfak tezgâhında üç bakım ürünü hazırlıyoruz: saçı nazikçe temizleyen bir şampuan, saçı yumuşatıp taramayı kolaylaştıran bir saç kremi ve cildi nemlendiren bir yüz kremi. Üçü de az malzemeyle, evde yapılabilir.

Reçetelerin sırrı küçük partilerde. Her biri yaklaşık bir aylık kullanım için hesaplandı; yüz kremi eski bir krem kavanozuna sığacak kadar. Az yapıp taze kullanmak, hem ürünü daha temiz tutar hem de her ay yeniden yapmanın keyfini verir.

Tüm reçetelerde aynı yedi malzemeyi kullanıyoruz. Bir kez alınır, üç üründe de işe yarar. Hepsine yumuşak, pudramısı bir koku katıyoruz.

BU REÇETELERDE NELER YOK?

Azın içinde özü tutmak için şu maddeleri hiçbir reçeteye koymadık:

- SLS, SLES, ALS, ALES: Sert, köpürtücü temizleyiciler

- Parabenler ve formaldehit salıcılar: Tartışmalı koruyucular

- MEA, DEA, TEA: Kıvam ve pH düzenleyiciler

- Ftalatlar ve triclosan

- BHT, BHA: Sentetik antioksidanlar

- Silikonlar: Saçı kaplayan, zamanla ağırlaştıran maddeler

MALZEMELERİ TANIYALIM

Yedi malzeme, üç ürün. Paketlerin arkasında yazan uluslararası adı (INCI) parantez içinde verdik; alırken bu adla kontrol edin.

1. Distile su (Aqua)

Mineral ve mikroptan arındırılmış sudur. Musluk suyundaki mineraller ve mikroplar kremi bozar, bu yüzden yerine kullanılmaz. Akü suyu değil, eczanede satılan distile su alınmalı.

2. Bitkisel gliserin (Glycerin)

Havadaki nemi çekip cilde ve saça bağlar. Kokusuz, şeffaf, hafif yapışkan bir sıvıdır. Bitkisel kaynaklı olanı tercih edin.

3. Jojoba yağı (Simmondsia Chinensis Seed Oil)

Aslında bir sıvı bitki mumudur ve cildin kendi yağına çok benzer. Gözenek tıkamaz, kolay acımaz. Yüz kreminde besleyici, saç kreminde parlaklık veren yağ budur. Soğuk sıkım ve organik olanı seçin.

4. Koko glukozit (Coco-Glucoside)

Şampuanın temizleyicisidir. Hindistancevizi yağı ile şekerden elde edilir. Saç derisini kurutmadan temizler, bebek ürünlerinde de kullanılır. Ticari şampuanlar kadar bol köpürmez; bu, nazik olmasının bedeli. Yerine desil glukozit (Decyl Glucoside) de olur.

5. BTMS (Behentrimonium Methosulfate, Cetearyl Alcohol)

Kolza yağından elde edilen, beyaz boncuklar hâlinde satılan bir yumuşatıcıdır. İki iş birden yapar: saçı yumuşatıp dolaşmayı çözer ve su ile yağı birbirine bağlayarak krem kıvamı oluşturur. Silikon değildir. Ciltte ipeksi, pudramısı bir his bırakır. Pakette genellikle "BTMS-25" ya da "BTMS-50" yazar; ikisi de olur.

6. Geogard ECT (Benzyl Alcohol, Salicylic Acid, Glycerin, Sorbic Acid)

Koruyucudur. İçinde su olan her ürün, koruyucu olmadan birkaç günde bakteri ve küf üretmeye başlar; çoğu zaman bu gözle görülmez. Geogard ECT organik kozmetik sertifikalarında (Ecocert, COSMOS) kabul gören bir koruyucudur. Ürüne yüzde 1 oranında konur ve ancak pH 5,5'in altında tam çalışır. İçerdiği salisilik asit nedeniyle aspirin alerjisi olanlar kullanmamalı.

7. Limon tuzu (Citric Acid)

Marketteki sıradan limon tuzudur. Ürünün pH'ını düşürmek için kullanılır. Hazırlarken 1 çay kaşığı limon tuzunu 2 çay kaşığı distile suda eritin; reçetelerde "limon tuzu çözeltisi" dediğimiz budur.

NEREDEN BULUNUR?

Dört malzeme eczanede, aktarda ya da markette bulunur. Koko glukozit, BTMS ve Geogard ECT ise kimyacılarda (kimyevi madde ve kozmetik hammadde satıcıları) ve bu malzemeleri satan internet sitelerinde bulunur. Arama yaparken ürün adıyla birlikte "kozmetik hammadde" yazın ve INCI adını kontrol edin.

Bu miktarlar birkaç aylık üretime yeter. Hammaddeleri serin, karanlık bir dolapta, kapakları sıkıca kapalı saklayın.

ALETLER VE ÖLÇÜM

Tüm ölçüler gram cinsindendir ve 0,1 gram hassasiyetinde bir terazi gerekir. Mutfak terazileri genellikle 1 gram hassasiyetindedir; 0,5 g koruyucuyu doğru tartamaz. Elektronikçilerde ve internette "hassas terazi" ya da "cep terazisi" adıyla satılır. Kokuyu damla ile ölçüyoruz.

Gerekenler:

- 0,1 g hassasiyetli dijital terazi

- İki küçük cam ya da paslanmaz çelik kap ve benmari için bir tencere

- Süt köpürtücü ya da mini el mikseri (küçük partiler için en kullanışlısı)

- Mutfak termometresi (istenirse; yoksa hissederek de olur)

- pH kâğıdı (eczane ya da internet)

- Spatula ve temiz bir kaşık

- %70'lik alkol (eczane)

- Kaplar: yüz kremi için 50 ml'lik eski bir krem kavanozu, şampuan için köpük pompalı şişe, saç kremi için pompalı ya da kapaklı şişe

Eski kavanozu hazırlamak:

1. Kavanozu ve kapağını sıcak, sabunlu suyla iyice yıkayın, içinde eski kremden iz kalmasın.

2. Bol suyla durulayın ve tamamen kurumasını bekleyin.

3. İçini ve kapağını %70'lik alkolle silin, alkol buharlaşana kadar açık bırakın.

Aynı temizlik tüm kaplar, karıştırıcının ucu ve spatula için de yapılır. Çalışmaya başlamadan ellerinizi yıkayın.

pH nasıl ölçülür? Üründen bir damlayı biraz distile suyla seyreltin, pH kâğıdını batırın ve rengi kutudaki tabloyla karşılaştırın. Hedefimiz üç üründe de 5 ile 5,5 arası. Yüksekse limon tuzu çözeltisinden bir damla ekleyip karıştırın ve yeniden ölçün.

ZARİF PUDRA KARIŞIMI

Bebek pudrasını hatırlatan yumuşak, çiçeksi bir koku için üç uçucu yağı karıştırıyoruz. Lavanta temizlik ve ferahlık, sardunya gül yumuşaklığı, benzoin (aselbent) ise vanilyamsı ve sıcak bir pudra notası verir.

- 10 damla lavanta uçucu yağı

- 5 damla gül sardunyası (sardunya) uçucu yağı

- 5 damla benzoin uçucu yağı

Küçük koyu renkli bir cam şişede karıştırın, birkaç gün dinlenirse kokular kaynaşır. Reçetelerde "koku karışımı" dediğimiz budur.

Doğal yağlar, sentetik esansların verdiği "bebek şampuanı" kokusunun birebir aynısını vermez; daha yumuşak ve hafif bir iz bırakır. Yüz kreminde kokuyu bilerek az tutuyoruz. Hamilelikte, emzirme döneminde ve çok hassas ciltlerde kokuyu tamamen çıkarın.

SAKLAMA VE GÜVENLİK

Üç ürün de doğru pH ve temiz kaplarla 2 ay dayanır. Bir aylık küçük partiler yaptığımız için bu süre rahat bir pay bırakır.

- Serin ve güneş görmeyen bir yerde saklayın. Yüz kremi isterseniz buzdolabında da durabilir.

- Şişeye ya da kavanoza su kaçırmayın, kremi parmakla almayın.

- Rengi, kokusu ya da kıvamı değişirse, üzerinde lekeler belirirse 2 ay dolmasa da atın.

- İlk kullanımdan önce her ürünü dirsek içine sürüp 24 saat bekleyin; kızarıklık ya da kaşıntı olursa kullanmayın.

- Ürünleri gözle temastan koruyun. Bebek ve küçük çocuklarda kullanmayın.

- Reçetelerdeki oranları değiştirmeyin, özellikle koruyucuyu azaltmayın ya da çıkarmayın.